ĐỀN BIN – NƠI TÔN VINH CÔNG ĐỨC CÁC VỊ THẦN VÀ ÔNG TỔ NGHỀ MỘC NINH HỮU HƯNG

Đền Bin là di tích linh thiêng, nơi nhân dân thờ phụng và tưởng niệm các vị thần có công với đất nước và quê hương, gồm: Quý Minh Đại vương, Đô Thiên Tôn thần, Uy Minh chi thần và đặc biệt là Lão La Đại thần Ninh Hữu Hưng, người được tôn vinh là Ông Tổ nghề mộc Việt Nam.

Theo sử tích, Ninh Hữu Hưng sinh ra tại thôn Chi Phong, là bậc hiền tài vừa có công giúp vua Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành xây dựng cung điện tại kinh đô Hoa Lư, vừa là người đầu tiên truyền dạy nghề mộc cho dân chúng. Trên con đường lập nghiệp, ông đã khai khẩn đất hoang, lập trang ấp tại vùng Thiết Lâm (nay là La Xuyên, Ninh Xá Hạ, xã Yên Ninh, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định cũ), nơi về sau trở thành trung tâm nghề mộc nổi tiếng của cả nước. Với tài năng và đức độ, ông được nhân dân tôn là Lão La Đại thần, người mở đầu cho truyền thống “tinh xảo - bền bỉ - sáng tạo” của nghề mộc Việt, được hậu thế đời đời biết ơn, thờ phụng.

Cùng với Ninh Hữu Hưng, đền còn phối thờ Quý Minh Đại vương, vị thần thời Hùng Vương thứ 18 có công phò vua đánh giặc Thục, giữ yên bờ cõi; Đô Thiên Tôn thần, vị thần linh thiêng được các triều đại phong kiến ban nhiều sắc phong; và Uy Minh chi thần, vị thần luôn âm phù, trợ giúp dân lành. Các vị được nhân dân tôn làm thành hoàng làng, được triều đình phong sắc, ban mỹ tự qua nhiều thời kỳ.

Đền Bin được xây dựng theo kiến trúc chữ Đinh, gồm hai tòa Tiền đường và Hậu cung, kiểu tường hồi bít đốc, toàn bộ khung vì kèo làm bằng gỗ lim. Hệ thống vì nóc, vì nách được trạm khắc hoa văn tinh xảo theo lối ván mê cổ truyền, thể hiện trình độ điêu khắc đặc sắc của các nghệ nhân xưa. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, ngôi đền vẫn được nhân dân trân trọng gìn giữ, nhiều lần trùng tu tôn tạo nhưng vẫn lưu giữ nét cổ kính thời Nguyễn.

Hiện nay, tại di tích còn bảo lưu được nhiều hiện vật quý giá: bát hương cổ, bia đá, long ngai, bài vị, đồ thờ bằng đồng và sứ, đặc biệt là sắc phong các triều Hậu Lê và Nguyễn, minh chứng sinh động cho truyền thống tôn sư trọng đạo, nhớ nguồn của nhân dân vùng đất này.

Hàng năm, nhân dân tổ dân phố Chi Phong, phường Tây Hoa Lư tổ chức lễ dâng hương trang trọng, không chỉ là dịp tưởng niệm các vị thần linh, mà còn là dịp để thợ mộc và con cháu nghề trên khắp mọi miền tụ hội, tri ân Ông Tổ nghề mộc Ninh Hữu Hưng, người đã đặt nền móng cho một nghề truyền thống mang đậm hồn Việt.

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng, Đền Bin không chỉ là nơi lưu giữ ký ức thiêng liêng của cộng đồng, mà còn là minh chứng sống động cho mối liên hệ giữa con người với nghề nghiệp, giữa quá khứ và hiện tại. Di tích góp phần khẳng định truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh công đức tiền nhân và gìn giữ bản sắc nghề mộc, một di sản tinh thần quý báu của dân tộc.

Với những giá trị to lớn đó, ngày 30/12/2022, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đã ký Quyết định số 1197/QĐ -UBND công nhận Đền Bin là Di tích lịch sử cấp tỉnh, ghi nhận công lao, giá trị kiến trúc, lịch sử của ngôi đền, đồng thời là cơ sở để bảo tồn, phát huy di tích trong đời sống văn hóa tâm linh của nhân dân hôm nay và mai sau.

Thanh Nhàn