NGƯỜI PHỤ NỮ GIỮ LỬA TỪ GIAN KHÓ.
 
Buổi sáng ở Tây Hoa Lư bắt đầu rất sớm, khi sương còn bảng lảng trên những dãy núi đá vôi, khi dòng người du lịch chưa kịp rộn ràng, thì trong căn bếp của Nhà hàng Ba Cửa, ánh lửa đã đỏ hồng. Giữa không gian quen thuộc ấy, người phụ nữ với mái tóc đã điểm sương, vẫn cẩn thận quán xuyến từng công đoạn. Chị là Nguyễn Thị Lệ - chủ Nhà hàng Ba Cửa, một người phụ nữ bình dị nhưng mang trong mình nghị lực và sức bền hiếm có.

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Tây Hoa Lư, cuộc đời chị Lệ gắn liền với ruộng đồng và những mùa vụ nối tiếp nhau. Năm 1982, chị lập gia đình với anh Nguyễn Văn Chử; năm 1983 sinh con đầu lòng, đến năm 1987 sinh người con thứ hai. Những năm ấy, kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thu nhập bấp bênh, con còn nhỏ, mọi chi tiêu đều phải chắt chiu, tính toán từng đồng để trang trải cuộc sống.

Vợ chồng chị mạnh dạn đấu thầu khu Hang Tối Trong rộng 12 ha, tổ chức sản xuất theo mô hình một lúa, một cá, cần mẫn lao động quanh năm, cho thu nhập khoảng 30–40 triệu đồng mỗi năm. Dù vất vả, mưa nắng dãi dầu, nhưng chính quãng thời gian bám đất, bám ruộng ấy đã hun đúc cho chị tinh thần chịu thương, chịu khó và ý thức sâu sắc về giá trị của mảnh đất quê hương, nơi không chỉ nuôi sống gia đình chị, mà còn gìn giữ những tầng trầm tích văn hóa, lịch sử của vùng đất Cố đô.

Khi Danh thắng Tràng An bắt đầu được Nhà nước đầu tư, khai thác và xây dựng hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, nhịp sống ở Tây Hoa Lư dần đổi thay. Từ một vùng thuần nông, quê hương chị bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, vừa mở ra cơ hội phát triển kinh tế, vừa đặt ra trách nhiệm lớn lao đối với người dân địa phương trong việc bảo vệ, gìn giữ di sản.

Là người trực tiếp sinh sống, lao động trên vùng lõi di sản, chị Lệ luôn ý thức rằng: phát triển kinh tế không thể tách rời việc giữ gìn cảnh quan, môi trường và các giá trị văn hóa truyền thống. Trong giai đoạn đầu triển khai các dự án liên quan đến Tràng An, gia đình chị cũng trực tiếp tham gia lao động, chấp hành nghiêm các quy định của Nhà nước về bảo vệ di sản, bảo vệ môi trường, góp phần nhỏ bé vào quá trình hình thành diện mạo mới cho vùng đất di sản.

Nhận thấy nhu cầu dịch vụ ăn uống phục vụ du lịch và đời sống nhân dân ngày càng tăng, năm 2006, với số vốn ban đầu chỉ hơn 10 triệu đồng, chị Lệ mạnh dạn mở quán ăn nhỏ, từng bước bước vào lĩnh vực kinh doanh dịch vụ. Ngay từ những ngày đầu, chị xác định rõ: kinh doanh gắn với du lịch trong vùng di sản thì càng phải giữ gìn nếp sống văn minh, ứng xử thân thiện, làm ăn tử tế, để mỗi người dân địa phương trở thành một “đại sứ” góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Tây Hoa Lư đến với du khách trong và ngoài nước.

Những ngày đầu khởi nghiệp, chị Lệ gần như gánh trọn mọi việc. Từ việc đứng bếp, bưng bê, tiếp khách đến dọn dẹp cuối ngày, chị đều tự tay quán xuyến. Gian bếp nhỏ khi ấy không chỉ là nơi mưu sinh, mà còn là chỗ để người phụ nữ lặng lẽ gửi gắm niềm tin vào tương lai. Chồng chị tiếp tục làm công nhân tại Doanh nghiệp Xuân Trường, âm thầm đứng phía sau, cùng vợ gây dựng cơ sở bằng dựa trên nguyên tắc “chậm nhưng chắc, lấy chữ tín làm gốc”. Mỗi đồng lãi có được đều được chắt chiu tích góp, tái đầu tư.

Khi con đường mưu sinh vừa kịp sáng lên hy vọng, biến cố lớn ập đến. Năm 2016, người bạn đời - chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất của chị đột ngột qua đời. Nỗi đau mất mát không chỉ là sự trống vắng trong gia đình, mà còn là gánh nặng đè nặng lên vai người phụ nữ đã bước qua tuổi năm mươi: từ kinh tế, sản xuất đến trách nhiệm với cơ sở kinh doanh và những người lao động đang trông cậy vào đó. Có những thời khắc, tưởng chừng như mọi thứ đều muốn sụp đổ, nhưng nghĩ đến con cái còn đang dang dở tương lai, nghĩ đến những lao động gắn bó bao năm, chị hiểu rằng mình không cho phép bản thân được gục ngã. 

Chị chọn cách đối diện với nỗi đau bằng sự kiên nhẫn và bản lĩnh. Từng việc nhỏ được chị sắp xếp lại, từng mối quan hệ được gìn giữ bằng sự chân thành. Chị giữ chữ tín với khách hàng như giữ danh dự của chính mình; giữ trách nhiệm với người lao động như giữ lời hứa với cuộc đời. Với chị Lệ, kinh doanh chưa bao giờ chỉ là phép tính lãi - lỗ, mà trước hết là thước đo nhân cách. Gian bếp, vì thế, không đơn thuần là nơi nấu ăn, mà là nơi người phụ nữ gửi gắm sự tử tế, sự ngay thẳng và niềm tự trọng của người làm nghề.

Chính từ nền tảng ấy, cơ sở kinh doanh của gia đình chị từng bước đứng vững và phát triển. Từ một quán ăn nhỏ thuở ban đầu, đến nay đã hình thành hai cơ sở kinh doanh ổn định, với tổng nguồn vốn đầu tư gần 20 tỷ đồng. Không chỉ tạo dựng sinh kế cho gia đình, các cơ sở còn tạo việc làm thường xuyên cho 15 lao động địa phương, với mức thu nhập từ 10 đến 15 triệu đồng mỗi tháng. Những con số ấy không chỉ phản ánh sự tăng trưởng về kinh tế, mà còn là minh chứng cho một cách làm ăn bền bỉ, tử tế, giúp nhiều gia đình yên tâm gắn bó với quê hương, góp phần giữ gìn nhịp sống ổn định nơi vùng đất di sản Tây Hoa Lư.

Song hành với hành trình gây dựng kinh tế gia đình, chị Nguyễn Thị Lệ luôn ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với cộng đồng và quê hương. Với chị, làm ăn khấm khá không chỉ để vun vén cho riêng mình, mà còn là điều kiện để sẻ chia, để góp phần xoa dịu những nhọc nhằn của cộng đồng. Nhiều năm qua, mỗi khi đồng bào các tỉnh miền Trung, miền Nam oằn mình trước thiên tai, bão lũ, chị đều chủ động ủng hộ tiền mặt, nhu yếu phẩm, đồng thời vận động người thân, bạn bè cùng chung tay hỗ trợ. Những việc làm ấy được chị thực hiện một cách lặng lẽ, không phô trương, xuất phát từ sự thấu hiểu của một người từng đi qua khó khăn, mất mát.

Tại địa phương, chị Lệ luôn là một trong những cá nhân tích cực hưởng ứng và đồng hành cùng chính quyền, các đoàn thể trong các phong trào thi đua yêu nước. Chị thường xuyên ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo”, tham gia đóng góp xây dựng nông thôn mới, quan tâm giúp đỡ các gia đình chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn. Không chỉ hỗ trợ bằng vật chất, chị còn tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương, giúp nhiều gia đình có thu nhập bền vững, yên tâm gắn bó với quê hương. Đó chính là sự đóng góp thiết thực, lâu dài và có chiều sâu.

Ghi nhận những nỗ lực bền bỉ trong lao động, sản xuất, kinh doanh và những đóng góp tích cực cho cộng đồng, chị Nguyễn Thị Lệ đã vinh dự được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình tặng Bằng khen trong phong trào thi đua yêu nước của tỉnh và phong trào xây dựng nông thôn mới vào các năm 2015 và 2024. Những phần thưởng ấy không chỉ là sự ghi nhận của Nhà nước, mà còn là minh chứng cho một con đường làm giàu chính đáng, gắn lợi ích cá nhân với lợi ích cộng đồng, gắn phát triển kinh tế với trách nhiệm xã hội.

Giữa nhịp sống ngày càng sôi động của vùng đất di sản Tây Hoa Lư, câu chuyện về chị Nguyễn Thị Lệ không ồn ào, không hào nhoáng. Đó là câu chuyện của một người phụ nữ bình dị nhưng giàu nội lực, đã đi qua giông bão mà không đánh mất sự tử tế, đã thành công mà vẫn giữ trọn chữ tín, chữ tình. Chính những người như chị đã và đang góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa cho mảnh đất Tây Hoa Lư hôm nay và mai sau.

Thanh Nhàn