Tây Hoa Lư - An toàn khu cách mạng anh dũng.

Ngày 19/12/2025, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đã ký ban hành Quyết định số 1918/QĐ-UBND về việc công nhận các xã, phường trên địa bàn tỉnh là An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Trong danh sách 8 đơn vị hành chính được công nhận, phường Tây Hoa Lư vinh dự là một trong những địa phương mang danh hiệu cao quý này.

Đây không chỉ là sự ghi nhận bằng pháp lý của Nhà nước đối với những đóng góp to lớn của nhân dân địa phương trong các cuộc kháng chiến, mà còn là sự khẳng định rõ nét về vai trò lịch sử đặc biệt của vùng đất Sơn Lai - Nho Quan - Quỳnh Lưu, cái nôi của phong trào cách mạng tỉnh Ninh Bình, nay hội tụ trong không gian hành chính mới mang tên phường Tây Hoa Lư.

Phường Tây Hoa Lư được hình thành trên cơ sở sắp xếp, điều chỉnh các đơn vị hành chính có bề dày truyền thống lịch sử - văn hóa - cách mạng, trong đó vùng đất Sơn Lai là một địa danh đã đi vào lịch sử cách mạng tỉnh Ninh Bình như một trung tâm căn cứ địa vững chắc. Ngay từ những năm cuối thập niên 1920, Sơn Lai đã sớm trở thành nơi gây dựng phong trào cách mạng. Năm 1927, Chi bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội thôn Lũ Phong được thành lập, một trong những tổ chức tiền thân của Đảng tại Ninh Bình. Từ đây, phong trào cách mạng lan tỏa mạnh mẽ sang các thôn Sưa, Sải, Bình Lư…, hình thành vùng căn cứ Quỳnh Lưu, địa bàn chiến lược quan trọng của tỉnh trong suốt hai cuộc kháng chiến.

Chính trong không gian lịch sử ấy, nhiều di tích như đình làng Sưa (đình Đỏ), điếm canh, làng bản vùng giáp đồi núi đã trở thành nơi hội họp bí mật, huấn luyện quân sự, cất giấu lương thực, vũ khí và bảo vệ an toàn cho cán bộ cách mạng. Nhân dân Sơn Lai đã che chở, nuôi giấu cán bộ, tạo nên “vành đai nhân dân” vững chắc, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cách mạng.

Trong hệ thống An toàn khu Quỳnh Lưu, đình làng Sưa giữ vị trí đặc biệt. Không chỉ là trung tâm tín ngưỡng truyền thống của cộng đồng Mường - Việt, đình còn là địa chỉ đỏ cách mạng, nơi gắn liền với nhiều sự kiện trọng đại.

Đêm 26/6/1931, từ đình làng Sưa, tiếng trống, tiếng mõ vang lên hiệu triệu quần chúng đứng lên đấu tranh khất thuế, tạo nên khí thế cách mạng lan rộng khắp vùng. Năm 1945, đình làng Sưa là nơi thành lập Ban Giải phóng lâm thời xã Sơn Lai; ngày 24/6/1945, nhân dân trong vùng tập trung về đình làm lễ tế cờ độc lập, hình ảnh tiêu biểu cho sự kết hợp giữa truyền thống văn hóa dân tộc và lý tưởng cách mạng.

Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đình làng Sưa tiếp tục là nơi luyện tập dân quân du kích, cất trữ lương thực, vũ khí, đón tiếp và bảo vệ các đơn vị bộ đội, tiễn đưa hàng nghìn lượt thanh niên lên đường nhập ngũ. Với những đóng góp đó, vùng căn cứ Quỳnh Lưu đã được Nhà nước tặng thưởng Kỷ niệm chương Kháng chiến, trong đó đình làng Sưa là một biểu tượng tiêu biểu.

Theo Quyết định số 1918/QĐ-UBND, của Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, phường Tây Hoa Lư được công nhận là An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, được hưởng đầy đủ các chính sách, chế độ theo quy định của Nhà nước đối với An toàn khu. Danh hiệu này là sự khẳng định chính thức của Nhà nước về vai trò lịch sử, chính trị và quân sự của địa phương trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Việc công nhận phường Tây Hoa Lư là An toàn khu cũng cho thấy tính kế thừa lịch sử liên tục: từ vùng căn cứ Sơn Lai - Quỳnh Lưu năm xưa đến không gian hành chính mới ngày nay, truyền thống cách mạng vẫn được giữ gìn, tiếp nối và tỏa sáng.

Trong bối cảnh phường Tây Hoa Lư nằm trong vùng lõi Quần thể Danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, việc được công nhận là An toàn khu càng làm nổi bật giá trị kép của địa phương: vừa là vùng đất di sản văn hóa - tín ngưỡng lâu đời, vừa là vùng đất cách mạng kiên trung.

Danh hiệu An toàn khu không chỉ là niềm tự hào, mà còn là nguồn lực tinh thần to lớn để phường Tây Hoa Lư tiếp tục phát huy truyền thống, giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường; đồng thời là cơ sở quan trọng để gắn kết bảo tồn di tích lịch sử với phát triển du lịch văn hóa, du lịch về nguồn.

Từ căn cứ Quỳnh Lưu anh dũng năm xưa đến phường Tây Hoa Lư hôm nay, mảnh đất này vẫn bền bỉ mang trong mình khí chất trung kiên và khát vọng vươn lên. Việc được Nhà nước công nhận là An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ chính là sự ghi nhận xứng đáng cho một vùng đất giàu truyền thống cách mạng, luôn đồng hành cùng lịch sử dân tộc.

Thanh Nhàn